تشک مواج چیست؟ راهنمای استفاده، تنظیم و پیشگیری از زخم بستر
تشک مواج سطح حمایتی بادی است که با تغییر دورهای فشار در خانهها یا سلولها، تماس مداوم بدن با یک نقطه را کاهش میدهد. این وسیله برای بعضی افراد کمتحرک یا در معرض زخم فشاری بخشی از برنامه پیشگیری یا درمان است، اما بهتنهایی زخم را درمان نمیکند و جای تغییر وضعیت، بررسی پوست، تغذیه و کنترل رطوبت را نمیگیرد.
نوع تشک و برنامه مراقبت باید بر اساس ارزیابی خطر، وزن، توان حرکت، وضعیت پوست و وجود زخم توسط فرد آموزشدیده انتخاب شود. بیمار دارای زخم باز یا تغییر رنگ ماندگار پوست نیاز به ارزیابی درمانی دارد.
تشک مواج چگونه کار میکند؟
پمپ، هوا را به بخشهای مختلف تشک میفرستد و فشار آنها را بهتناوب تغییر میدهد. در نتیجه نواحی تحملکننده وزن برای مدتی کوتاه سبکتر میشوند. عملکرد صحیح به تناسب تشک با تخت و وزن بیمار، تنظیم فشار، سالم بودن شلنگها و روشن ماندن پمپ طبق دستور وابسته است.
انواع رایج تشک مواج
مدل تخممرغی یا حبابی
سطح آن از حبابهای کوچک تشکیل شده و معمولاً برای فرد در معرض خطر کمتر و استفاده کوتاهتر مطرح است. محدودیت وزن و شدت خطر در مدلها متفاوت است.
مدل سلولی یا لولهای
دارای سلولهای استوانهای بزرگتر است و بعضی مدلها امکان تعویض سلول، CPR و حالت ثابت دارند. برای خطر بالاتر یا استفاده طولانی ممکن است مناسبتر باشد، ولی انتخاب باید طبق ارزیابی بالینی انجام شود.
سطوح پیشرفته
برخی سیستمها فشار کم پیوسته، مدیریت رطوبت، تنظیم خودکار وزن یا هشدار دارند. عنوان تجاری «ضد زخم» تضمین پیشگیری نیست و باید مشخصات فنی و نیاز بیمار سنجیده شود.
چه کسانی بیشتر در معرض زخم فشاریاند؟
افراد با تحرک بسیار محدود یا ناتوانی در تغییر وضعیت
کاهش حس یا آسیب نخاعی
سابقه زخم فشاری یا وجود زخم فعلی
تغذیه ناکافی، کاهش وزن یا بیماری شدید
بیاختیاری و رطوبت مداوم پوست
کاهش هوشیاری، سالمندی همراه ناتوانی یا بستری طولانی
نصب و تنظیم صحیح
تشک را روی سطح تخت صاف و بدون جسم تیز پهن کنید و جهت سر و پا را طبق دفترچه رعایت کنید.
شلنگها را بدون پیچخوردگی به پمپ وصل و پمپ را در محل دارای جریان هوا نصب کنید.
پیش از انتقال بیمار اجازه دهید تشک طبق زمان توصیهشده پر شود.
فشار را بر اساس وزن و دستور سازنده تنظیم کنید؛ سفتترین حالت الزاماً ایمنتر نیست.
بررسی کنید بدن بیمار به کف تخت نرسیده باشد و سطح بیش از حد سفت یا نرم نباشد.
از ملحفه کشیده، نازک و بدون چین استفاده کنید؛ لایههای ضخیم اثر توزیع فشار را کم میکنند.
تغییر وضعیت و بررسی پوست
حتی با تشک مواج، برنامه تغییر وضعیت باید ادامه یابد و فاصله آن بر اساس خطر و تحمل بیمار تعیین شود. پوست ناحیه دنبالچه، لگن، پاشنه، قوزک، آرنج، پشت سر و نقاط تماس تجهیزات را منظم بررسی کنید. در پوست تیره، به تغییر رنگ، گرمی، سفتی، تورم و درد نیز توجه شود؛ فقط قرمزی معیار نیست.
رطوبت، تغذیه و اصطکاک
پوست را پس از بیاختیاری بهآرامی تمیز و خشک کنید و از برنامه محافظ پوستی تجویزشده پیروی کنید.
بیمار را روی ملحفه نکشید؛ برای جابهجایی از تکنیک و وسیله مناسب استفاده کنید.
چین ملحفه، خرده غذا، کابل و لوله زیر بدن را برطرف کنید.
کمآبی، کاهش اشتها یا کاهش وزن را با تیم درمان مطرح کنید؛ مکمل بدون ارزیابی جای غذای متعادل را نمیگیرد.
پاشنهها و نقاط تماس ماسک، سوند یا سایر تجهیزات را جداگانه پایش کنید.
نظافت و نگهداری
روکش تشک را با روش و ماده سازگار با دفترچه تمیز کنید، آن را غوطهور نکنید و پیش از استفاده خشک نمایید. سوراخ، پارگی، نشتی سلول، صدای غیرعادی پمپ، فیلتر کثیف و آلارم مداوم باید بررسی شوند. ورودی هوای پمپ را نپوشانید و در قطعی برق از برنامه جایگزین مراقبت پیروی کنید.
خطاهای رایج
قطع کردن پمپ در طول شب بدون دستور
تنظیم فشار صرفاً با حدس
قرار دادن چند پتو یا تشک دیگر روی سطح
استفاده از مدل خارج از محدوده وزن بیمار
بیتوجهی به تغییر وضعیت چون تشک مواج وجود دارد
ادامه استفاده از روکش پاره یا آلوده
تأخیر در گزارش تغییرات پوستی
چه زمانی ارزیابی فوری لازم است؟
تاول، زخم باز، ترشح یا بوی بد، سیاهشدن بافت، درد رو به افزایش، تب یا قرمزی و تغییر رنگ ماندگار باید سریع بررسی شوند. روی ناحیه مشکوک فشار ندهید و درمان خانگی نامطمئن انجام ندهید.
پرسشهای متداول
آیا تشک مواج زخم بستر را درمان میکند؟
خیر؛ فشار را مدیریت میکند و بخشی از برنامه است. درمان زخم به ارزیابی مرحله، پانسمان، تغذیه، کنترل بیماری و مراقبت چندجانبه نیاز دارد.
فشار تشک چقدر باشد؟
طبق وزن، مدل و دفترچه تنظیم میشود و باید از پایین رفتن بدن تا کف تخت جلوگیری کند. عدد واحدی برای همه وجود ندارد.
آیا روی تشک مواج ملحفه میاندازیم؟
معمولاً یک ملحفه نازک و بدون چین طبق دستور سازنده؛ لایههای ضخیم و پدهای نامناسب میتوانند عملکرد را کاهش دهند.
جمعبندی
تشک مواج زمانی مفید است که درست انتخاب، نصب و پیوسته پایش شود. ارزیابی پوست، تغییر وضعیت فردیشده، کنترل رطوبت و رسیدگی به تغذیه همچنان ضروریاند. برای بیمار پرخطر یا دارای زخم، نوع سطح حمایتی را با پرستار زخم یا پزشک هماهنگ کنید.
منابع معتبر و تاریخ بازبینی
این مقاله با استفاده از منابع زیر بازبینی شد. آخرین بازبینی محتوا: ۲۳ مرداد ۱۴۰۵.